Làng dệt chiếu Long Định

Khi nói đến chiếu, người dân Nam Bộ thường hay nghĩ đến chiếu Cà Mau với bài vọng cổ “Tình anh bán chiếu”. Thế nhưng, tại tỉnh Tiền Giang vẫn có một làng chiếu không thua kém gì chiếu Cà Mau, đó là làng nghề tryền thống dệt chiếu ở xã Long Định (Châu Thành, Tiền Giang) đã tồn tại khá lâu, với những người dân chất phát, thật thà gắn bó với nghề dệt chiếu và làm nên thương hiệu chiếu Long Định ngày nay.

Từ Quốc lộ 1A, cách ngã ba Trung Lương chừng 10 km, để ý phía tay phải sẽ thấy tấm bảng đá khắc chữ “Dệt chiếu Long Định”, đã sờn cũ. Hai bên đường, đâu đâu cũng chỉ thấy… chiếu.

t609217

Nghề làm chiếu ở Long Định có xuất xứ từ huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, “di cư” vào Nam khoảng những năm 1954. Sẵn nghề của ông cha, hầu hết các gia đình ở đây đều chọn nghề dệt chiếu làm kế sinh nhai. Đến nay tinh hoa nghề dệt chiếu đã ghé đến mảnh đất miền Tây này ngót nghét gần 60 năm. Trở thành nét đặc trưng độc đáo và góp thêm hương sắc cho miền sông nước nơi đây.

hai-ben-duong-dau-dau-cung-chi-thay-chieu

Làng có đến vài trăm nhà sống bằng nghề làm chiếu. Vào đến ngã ba Trung Lương hỏi làng chiếu Long Định là người ta chỉ ngay. Đa phần các gia đình trong xóm đã chuyển sang dệt chiếu bằng máy, chỉ còn một số ít nhà dệt bằng tay.

det-chieu-bang-may-mang-lai-hieu-qua-kinh-te-cao-hon

Mặt hàng chiếu khá đa dạng từ kiểu dáng, màu sắc, kích cỡ,…đến loại hình. Ngoài loại chiếu lác truyền thống, một số hộ còn làm chiếu bằng lục bình, chiếu lác xe sợi,…

Bà Lan đã làm chiếu được gần 40 năm chia sẻ: “Làm chiếu đã trở thành cái nghiệp, có yêu nghề mới gắn bó, bởi nghề này đòi hỏi nhiều công, tỉ mỉ, bấp bênh,…”

Làm chiếu không quá phức tạp. Người mới học việc chỉ cần nhanh trí và khéo léo sau 2 – 3 hôm là có thể tự đan chiếu. Nhưng để làm được chiếc chiếu đẹp, bền, thợ làm chiếu phải biết cách chọn nguyên liệu. Muốn chiếu đẹp, lác phải thật khô, đều, cọng khỏe, bóng tròn. Khi dệt phải kéo mạnh tay thì chiếu mới chắc và bền được. Muốn màu không phai, không dính lên quần áo khi nằm, lác phải được nhúng vào chảo màu đang sôi, chờ cho nước sôi lại lần nữa để màu thấm vào từng sợi.

Phơi chiếu cũng phải dụng công. Phơi không phải là lấy độ khô, mà lấy độ sáng của nắng. Thời điểm từ 9 -12h sáng là thích hợp nhất. Vì vậy mà vào mùa mưa, chất lượng chiếu giảm sút do không phơi đủ nắng gây ẩm mốc, phai màu.

det-bang-may-vua-tiet-kiem-duoc-thoi-gian-vua-ben-chac-hon

Bà Trần Thị Bạch Tuyết, một trong những nhà làm chiếu lâu đời ở đây cho biết: “Nhà bà có 5 người con, tất cả đều sống bằng nghề làm chiếu, bản thân bà cũng có gần 50 năm làm chiếu.” Ở tuổi 60 bà vẫn tự “chạy mối” tận Hà Nội, Hải Phòng,…, quảng bá sản phẩm bằng internet.

Một trong những gia đình dệt chiếu có tiếng ở làng chiếu Long Định là gia đình bà Trần Thị Bạch Tuyết, một người có thâm niên hơn 50 năm kinh nghiệm làm chiếu ở Long Định cho biết, trước đây dệt chiếu theo lối thủ công, mỗi tháng một người thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng. Bây giờ, nhiều nhà đầu tư máy dệt chiếu, năng suất cao hơn, chất lượng chiếu tốt hơn nên thu nhập cũng cao hơn trước rất nhiều.

Bà Tuyết cũng nói thêm, chiếu Long Định nổi tiếng dày, bền, nằm vừa êm lại thoáng mát, giá phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng nên hàng ngày thương lái các nơi đến mua rất đông. Có những thời điểm, làng chiếu ăn nên làm ra, mỗi ngày giao cho thương lái hơn 5.000 chiếc chiếu. Không những thế, chiếu Long Định còn “xuất ngoại” sang thị trường Hàn Quốc, Nhật, Mỹ…

Bà Tuyết còn chia sẻ kinh nghiệm để làm ra một chiếc chiếu đẹp: “Chiếu đẹp, lát phải thật khô, trắng, cọng bóng tròn, không quá to. Kỹ thuật dệt là yếu tố quyết định chiếu đẹp hay xấu. Khi dệt, người cho ăn lát cần phải có kĩ thuật, phải làm đều tay tránh bị rớt nhịp. Công đoạn tạo màu cũng lắm công phu. Muốn màu không phai, không dính lên quần áo khi nằm, lát phải được nhúng vào chảo màu đang sôi, chờ cho nước sôi lại lần nữa để màu thấm vào từng sợi lát. Đặc biệt, khi may chiếu, đường may phải sắc nét, không quá dày cũng không quá thưa”.

Hiện nay, ngoài sản phẩm chiếu lát truyền thống, người làm chiếu ở Long Định còn nghiên cứu làm thêm sản phẩm chiếu bằng thân cây lục bình phơi khô, một loại nguyên liệu khá phổ biến ở vùng sông nước Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, giá thành một chiếc chiếu lục bình thành phẩm cao hơn rất nhiều so với chiếu lát, nên chiếu lục bình ít sử dụng trong nội địa mà chủ yếu xuất khẩu ra nước ngoài.

Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu người sử dụng chiếu ngày càng cao, đòi hỏi chiếc chiếu phải được làm tỉ mỉ, hoa văn bắt mắt. Vài ba bông hoa, vài hình con thú vui nhộn và dòng chữ “trăm năm hạnh phúc”…đủ làm nên một chiếc chiếu đẹp mắt, gắn với thương hiệu chiếu Long Định.

ong-tien-in-hoa-van-cho-chieu

Ông Nguyễn Hữu Văn Tiến, một người có hơn 40 năm gắn với việc trang trí hoa văn cho biết: “Người làm hoa văn phải khéo léo, có mắt thẩm mĩ, biết pha màu cho thật đều để màu sáng và phải biết cách bảo quản để hoa văn không bị phai màu. Các chi tiết hoa văn phải thay đổi thường xuyên theo thị hiếu người tiêu dùng. Sau khi trang trí hoa văn xong phải đem chiếu vào hấp cách thủy, hấp phải đúng giờ, nếu già lửa chiếu sẽ tối màu, còn nếu chưa đủ thời gian thì dễ bị phai màu khi nằm”.

Hiện nay, trong quy hoạch phát triển kinh tế của tỉnh Tiền Giang, việc đầu tư và phát triển các làng nghề truyền thống được xem như một hướng đi quan trọng nhằm giải quyết công ăn, việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn, nghề làm chiếu thực sự trở thành nguồn thu nhập chính trong đời sống của người dân xã Long Định.

may-chieu-du-lich

Với hiệu quả mà nghề làm chiếu mang lại, đối với việc phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương, cùng với những nỗ lực trong việc hỗ trợ cho làng nghề vượt qua những khó khăn trước mắt, để những người tâm huyết với nghề ra sức giữ cho làng chiếu Long Định mãi tươi màu. Và đâu đó trong các phong tục, tập quán của người Việt Nam thì đôi chiếu vẫn là vật khởi đầu cho các mâm cổ, cho đêm hạnh phúc lứa đôi, vẫn giữ được những nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam.

Và nếu như ngày xưa, ghe chiếu Cà Mau chỉ nhượm màu tươi thắm thì ngày nay chiếu Long Định còn biết kết hợp giữ nhượm-dệt tạo ra những chiếc chiếu bông có chữ, có hoa văn, có hình minh họa với nhiều chi tiết bắt mắt, tinh xảo hơn. Và nếu như ngày xưa ghe chiếu Cà Mau chỉ cắm sào trên vàm kinh Ngã Bảy thì ngày nay chiếu Long Định đã theo tàu, ghe, quá giang xe đò, thậm chí còn theo máy bay đi từ Nam ra Bắc và ra cả nước ngoài.

Tổng hợp nhiều nguồn thông tin

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *